Kedi sahiplenmeden önce: lise öğrencisi için gerçekçi rehber

Bir kedinin fotoğrafına bakıp "Bunu eve götürsem" demişsindir. Bu his güzel, ama kedi on beş yıl ya da daha uzun yaşayabilen bir canlı. Yani bu karar bir hafta sonu planı değil; liseyi bitirip üniversiteye giderken de yanında olacak bir sorumluluk. İyi haber şu: hazırlıklı olursan hem sen hem kedi çok mutlu olur. Burada anlatılanlar genel bilgidir, kesin tıbbi talimat değil; sağlıkla ilgili her şey için veterinerin sözü esastır.

Önce aileyle konuş, ama hazırlıklı git

Çoğu lise öğrencisi için kedi, ailenin evine girecek demektir. Yani karar tek başına senin değil. "Bir kedi istiyorum" demek yerine somut bir plan götür: kediyi kim besleyecek, kum kabını kim temizleyecek, tatilde kim bakacak, veteriner masrafını kim karşılayacak? Aileden biri alerjikse ya da ev sahibi hayvana izin vermiyorsa, bunlar da baştan konuşulmalı.

Anne, bir şey konuşabilir miyiz? Kedi istiyorum ama hazırlıklıyım: kum temizliği ve mama bende, veteriner masrafı için de birikim yapacağım. Önce bir arkadaşımın kedisine bir hafta bakarak denesem olur mu?

Deneme fikri işe yarar: bir arkadaşın ya da akraban tatile giderken kedisine bakmayı teklif edebilirsin. Hem kedinin gerçek bir günlük rutinini görürsün hem de aile senin ne kadar istikrarlı olduğunu fark eder.

Nereden sahiplenmeli

Kedi satın almak yerine barınaktan ya da gönüllülerin yürüttüğü sahiplendirme ilanlarından sahiplenmek hem bir hayata ikinci şans vermektir hem de çoğu zaman daha uygun maliyetlidir. Sokaktan bulduğun bir yavruyu da alabilirsin, ama önce bir veterinere göstermek şart: anne kediyi bekleyip beklemediğini, yavrunun yaşını ve sağlığını uzman değerlendirir.

Barınaklarda kara kediler daha uzun bekleyebiliyor; bunun nedenini kara kedi inanışları yazısında anlattık. Yani renk seçimi yapma, huyu ve yaşı gözet. Yavru kedi çok enerjik ve yıkıcı olabilir; yetişkin bir kedinin karakteri ise ilk günden bellidir ve sakin bir ev arıyorsan daha uygun olabilir.

Bir de bu soruyu kendine dürüstçe sor: kedi mi istiyorum, yoksa sevimli bir fotoğraf mı? Kedi gece yarısı koşturur, kumunu kirletir, bazen mobilyanı tırmalar, hasta olduğunda seni endişelendirir. Bunların hepsini kabul ediyorsan iyi bir adaysın. Karşılığında aldığın şey ise eve geldiğinde seni karşılayan, akşam ders çalışırken yanında mırlayan bir dosttur.

İlk hafta için hazırlık listesi

Kediyi eve getirmeden önce şunlar hazır olsun:

• Mama ve su kabı; kedinin eski yediği maması neyse ilk günlerde onu sor, ani mama değişikliği mide sorunu çıkarabilir.
• Kum kabı ve kedi kumu; sessiz ve ulaşılabilir bir köşeye koy, yemek yeri ile aynı yere değil.
• Taşıma çantası; veterinere gitmek için şart.
• Tırmalama tahtası; yoksa koltuğun kurban gitme ihtimali yüksek.
• Saklanacak bir yer; karton kutu bile olur.
• Camlar ve balkon; güvenli hale getirilmeli, kediler yüksekten düşebilir.

Sahiplenme günü için taşıma çantasını önceden getir; kediyi kucakta taşımak hem tehlikeli hem stresli olur. Yolculuk boyunca çantanın üstüne ince bir örtü koymak, kediyi sakinleştirebilir.

İlk günler: sabır en iyi arkadaşın

Kedi yeni eve gelince saklanabilir, yemeyebilir, çok uyuyabilir. Bu normal bir uyum sürecidir. Onu sıkıştırma, kucağına alıp durma; bir odada başlayıp yavaş yavaş evi tanımasına izin ver. Yanına otur, sakin konuş, oyuncakla kendi hızında yaklaşmasını bekle. Kedinin ne dediğini anlamak için kedi dili rehberi yazısına bak.

Birkaç gün geçtiği halde hiç yemiyor, su içmiyor ya da çok halsizse beklemeden veterinere danış.

Evde başka bir hayvan ya da küçük kardeş varsa, tanışmayı yavaş yap. Kedi ilk günlerde ayrı bir odada kalabilir; kokular önce kapı altından tanışsın. Küçük çocuklara kedinin oyuncak olmadığını, kuyruğunun çekilmeyeceğini baştan öğretmek de herkesin işine yarar.

Kedinin ismini seçmek de eğlenceli bir parça. Ama isim koymadan önce birkaç gün gözlemle: karakterine uyan bir isim, sonradan "Ona hiç yakışmıyor" demenden iyidir. İsmini kısa tut ve seslenirken hep aynı tonu kullan; kedi zamanla tanır.

Veteriner: sağlık planın

Eve getirdikten kısa süre sonra bir veteriner kontrolü yaptırmak iyi bir kuraldır. Aşı takvimini, kısırlaştırma için uygun zamanı, iç ve dış parazit korumasını ve mikroçip gibi konuları veteriner kedinin yaşına ve durumuna göre planlar. Burada ben ne zaman, hangi ilaç demeyeceğim; bu tamamen uzmanın işi. Senin görevin randevuları unutmamak ve kedinin davranışındaki değişiklikleri not etmek.

Kısırlaştırma sağlık ve davranış açısından önemli bir konu olarak anlatılır; kedinin hem sokakta çoğalmasının önüne geçilir hem de bazı sağlık risklerini azalttığı söylenir. Detayları için veterinerine sor.

Maliyet: gerçekçi ol

Kedi bakımı ücretsiz değil. Düzenli giderler: mama, kum, veteriner kontrolleri, aşı ve parazit ürünleri. Beklenmedik giderler: hastalık, yaralanma, acil muayene. Fiyatlar zamana ve bölgeye göre çok değiştiği için burada rakam vermiyorum; sahiplendirme yapan kişi veya yerel bir veterinerden aylık yaklaşık maliyeti sorup aileyle birlikte hesaplamak mantıklı. Küçük bir acil durum bütçesi de ayırmak iyi bir fikir.

Günlük rutini de ciddiye al. Kedi her gün yemek, temiz su ve temiz kum ister; oyun ve ilgi de cabası. Sabah okula giderken mamayı kim verecek, akşam kuma kim bakacak diye aile içinde bir çizelge yapabilirsin. Birkaç hafta sonra bu çizelge alışkanlığa döner ve kimse "ben mi yapacaktım" demez.

Okul, sınav, üniversite: kedi nerede?

Lise yoğun bir dönem. Sınav yılında kediyle ilgilenmeye zaman bulamayacağını düşünüyorsan, bunu açıkça aileyle konuşmalısın. Kedinin bakımı hafta içi senin elinde mi, ailede mi? Üniversiteye başka şehre gidersen kedi kimde kalacak? Bunların cevabı olmadan sahiplenmek, kediyi riske atmak demektir. Dürüst olmak burada en iyi kedi dostu davranışı. Yeni bir evin kapısını çalan kedi, sabırlı ve düzenli bir bakım bekler; bunu veremeyeceksen sahiplenmeyi birkaç yıl ertelemek bile bir sorumluluk göstergesidir. O zamana kadar barınaklarda gönüllü olabilir, sokak kedilerine su ve mama bırakabilirsin.

Küçük bir ipucu daha: kedi sahiplenmeden önce nasıl bir evde yaşayacağını düşün. Küçük bir dairede de mutlu bir kedi yaşayabilir, yeter ki tırmanabileceği bir yer, oyun saati ve temiz bir ortam olsun. Evin büyüklüğünden çok, kediye ayırdığın zaman ve ilgi belirleyicidir.

Hazırsan

Sahiplenmeye karar verdiysen iyi bir ilk adım: bir gönüllüyle konuşmak, soru sormak ve kediyle önce tanışmak. Kendi sınırlarını bilmek de bir olgunluk göstergesi. Kedi seninle yaşayacaksa sana ihtiyacı olacak; sen de ona. Ve evet, kara kedinin ne kadar çekici bir gizemi olduğunu kara kedi sayfasında okuyabilirsin.

Peki arkadaşların hayalindeki kedinin adını biliyor mu? Kendi quiz'ini oluştur ve bir de bu soruyu ekle.