Arkadaşınla Küs Olunca: Barışmanın Yolları

Sabah okula gidiyorsun, en yakın arkadaşınla göz göze geliyorsun ve ikiniz de bakışları çeviriyorsunuz. Dün bir şey oldu, ikiniz de bunu biliyorsunuz ama kimse ilk adımı atmıyor. Küslük kötü hissettirir, çünkü tam da en çok konuşmak istediğin kişiyle konuşamazsın. İyi haber şu: Çoğu küslük, doğru zamanda ve doğru şekilde konuşulduğunda çözülebilir.

Küslükler neden olur?

Arkadaşlar arasındaki kavgaların büyük bölümü büyük konulardan değil, küçük kırgınlıklardan başlar. Birkaç tipik sebep var.

• Yanlış anlaşılma: Bir mesaj, yanlış tonda okunur. "Tamam" yazısı kimi için sakin, kimi için soğuktur.
• Sır tutmamak: Sana anlatılan bir şeyin başkasına söylenmesi.
• Dışlanma hissi: Bir plana çağrılmamak ya da grup fotoğrafında yer almamak.
• Kıskançlık: Arkadaşının başka biriyle daha çok vakit geçirmesi.
• Söz tutmamak: Son dakikada iptal edilen buluşmalar.

Nedeni anlamak, suçlu aramak anlamına gelmiyor. Amaç, ne olduğunu açıkça görmek. Çoğu zaman iki tarafın da kendi açısından haklı olduğu bir tablo çıkar.

Konuşmadan önce kendine sor

Sinirliyken yazılan mesajlar genellikle pişmanlık getirir. Bu yüzden konuşmaya geçmeden önce biraz zaman tanı. Bir saat ya da bir gün yeterli olabilir. Sonra kendine üç soru sor:

1. Beni asıl üzen ne oldu? Olayın kendisi mi, yoksa hissettirdiği şey mi?
2. Bu konuda benim payım var mı? Dürüstçe bakmak gerekir.
3. Ne istiyorum? Özür mü, açıklama mı, sadece dinlenmek mi?

Bu soruların cevabı, konuşmaya sakin girmeni sağlar. Kendini ne istediğini bilen biri olarak ifade etmek, "sen hep böylesin" gibi suçlayıcı cümleler kurmaktan daha etkili.

Nasıl konuşulur?

Mümkünse yüz yüze, sessiz bir yerde konuşmak daha iyi, çünkü ses tonu ve yüz ifadesi yanlış anlaşılmaları azaltır. Yüz yüze imkân yoksa sesli arama da mesajdan iyidir. Grubun ortasında ya da herkesin gözü önünde konuşma; kimse orada rahat olmaz.

"Sen" yerine "ben" ile başlayan cümleler kur. Bu, saldırı gibi duyulmadan duygunu anlatmanın yolu.

"Sen beni hep dışlıyorsun" yerine: "Hafta sonu planından haberim olmadığında kendimi dışarıda hissettim, bunu sana söylemek istedim."

Sonra sıra dinlemekte. Karşındaki kişi kendi tarafını anlatırken araya girme. Bunu yapmak zor, ama yarı yolda kesilen biri savunmaya geçer. Dinledikten sonra duyduğunu tekrar etmek ("Yani sen şöyle hissettin, doğru mu anladım?") ikinizi de rahatlatır.

Yazılı mesajlarda ses tonu, yüz ifadesi ve duraksamalar yoktur. Bir cümle, yazan kişinin niyetinden çok okuyan kişinin ruh haline göre anlaşılır. Kavga hâlindeyken bu durum daha da kötüleşir: kısa bir "tamam" bile öfke gibi okunabilir. Bu yüzden önemli ve duygusal konuları mümkünse sesli ya da yüz yüze konuş.

Eğer mesajla yazmak zorundaysan, yazdığını göndermeden önce bir kez yüksek sesle oku. Karşındakinin yerinde olsan nasıl hissederdin? Sonra gönder ya da biraz bekle. Gönderilen bir mesajı geri almak çoğu zaman mümkün olmuyor, ama göndermeden önce vazgeçmek her zaman mümkün.

Samimi bir özür nasıl olur?

İyi özür kısa, açık ve bahanesizdir. "Üzüldüysen özür dilerim" gibi bir cümle özür sayılmaz çünkü sorumluluğu karşı tarafa atar. Daha doğrusu şöyle: ne yaptığını söyle, o kişi üzerinde nasıl bir etki yarattığını kabul et ve bir daha yapmamak için ne yapacağını belirt.

Sırrını arkadaşlarla paylaşmam yanlıştı. Seni zor durumda bıraktım, çok üzgünüm. Bundan sonra bana söylenen şeyleri kendime saklayacağım.

Özür dilemek, her şeyin hemen eskisi gibi olacağı anlamına gelmez. Karşındaki kişi zamana ihtiyaç duyabilir. Ona baskı yapma; sadece kapının açık olduğunu belli et.

Sınırlar da arkadaşlığın parçası

Barışmak, her şeyi kabul etmek demek değil. Eğer arkadaşın seni sürekli küçük düşürüyor, şakalarının hedefi yapıyor ya da senden sürekli bir şeyler isteyip karşılık vermiyorsa, sınır koymak hakkın. Sınır koymak, "bu şekilde konuşulmasını istemiyorum" diyebilmek.

Bir arkadaşının seni sürekli kötü hissettirdiğini fark ediyorsan, bu durumu güvendiğin biriyle konuş: ailenden biri ya da okul rehberlik servisindeki bir öğretmen. Rehberlik servisi bu tür sorunları konuşmak için var ve yargılamadan dinler.

Bazen arkadaşlıklar biter ve bu normaldir

Her arkadaşlık ömür boyu sürmez. İnsanlar değişir, ilgi alanları ayrışır, okullar farklılaşır. Bir arkadaşlığın bitmesi, sizden birinin kötü olduğu anlamına gelmez. Bazen sadece yolların ayrıldığının işaretidir.

Sürekli kavga, güvensizlik ya da kendini küçük hissetme varsa uzaklaşmak sağlıklı bir karar olabilir. Bunu yaparken kimseyi kötülemene gerek yok. "Artık eskisi gibi değiliz" demek de bir dürüstlük biçimi. Arkadaşlık bittiğinde yas tutmak doğaldır; üzülmek, o ilişkiye değer verdiğini gösterir.

İlk adımı kim atmalı?

Küs olan iki kişi çoğu zaman aynı şeyi düşünür: "O önce yazsın." İkisi de bekleyince günler uzar ve küslük, asıl sebepten daha büyük bir hâle gelir. İlk adımı atmak kaybetmek anlamına gelmez; ilişkiye verdiğin değeri gösterir. Üstelik haklı da olsan haksız da olsan, konuşmak istediğini söylemek senin kontrolünde olan tek şey.

İlk adım büyük bir konuşma olmak zorunda değil. Kısa ve baskısız bir mesaj yeterli: "Aramızda soğukluk olması hoşuma gitmiyor. Müsait olduğunda konuşabilir miyiz?" Cevap hemen gelmezse beklemekten çekinme; karşındaki de duygularını düzenlemek için zamana ihtiyaç duyuyor olabilir.

Kavga iki kişi arasında olsa bile ortak arkadaşlar durumdan etkilenir. Birine "şu olanı bil" diye taraf toplamaya çalışmak ya da ortak arkadaşlara arkadaşın hakkında konuşmak, durumu sadece zorlaştırır. Aranızdaki mesele aranızda çözülmeli.

Ortak arkadaşların da seni sıkıştırmasına izin verme. "Hadi barışın artık" baskısı yardımcı olmaz. Ama onlara "şu an bir süre ara vermek istiyorum, zamanla düzelir" diyebilirsin. Böylece herkes sınırını bilir ve kimse iki arada kalmaz.

Barıştıktan sonra

Barıştıktan sonra eski konuyu her fırsatta açma. "Sen o zaman şöyle yapmıştın" cümleleri yaranın tekrar açılmasına yol açar. Küçük bir yeni başlangıç yap: birlikte bir şey ye, bir film izle ya da basit bir oyun oyna. Hatta bir quiz hazırlayıp birbirinizin cevaplarını tahmin etmek, sohbeti hafifletmenin tatlı bir yolu olabilir; kavga sırasında unuttuğunuz şeyleri hatırlatır.

Sınav haftaları gibi stresli dönemlerde de kırgınlıklar artar. Bu konuyu sınav döneminde arkadaşlık yazımızda ele aldık. Sonuçta mesele, kimin haklı olduğundan çok, ikinizin de birbirine değer vermeye devam edebilmesi.

Barışmanın bir de görünmeyen tarafı var: ikiniz de aynı tartışmayı bir daha yaşamamak için küçük bir anlaşma yapabilirsiniz. Mesela kızgınken mesaj atmadan önce bir saat beklemek ya da bir konu rahatsız ettiğinde ertesi güne bırakmadan söylemek gibi. Bu tür kurallar kimseyi kısıtlamaz, sadece benzer kavgaların büyümesini önler.